Οι εκρήξεις των λευκών δαίμονων-κανναβιλίδων ήταν άνισες, γεγονός που με τα χρόνια παραμόρφωσε την αντίληψη για τη σκοτεινή ενέργεια

Νέα σε δικά τους λόγια

Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης (UB) παρουσίασαν ένα νέο σύστημα ΤΝ, το CIGaRS («Combined Inference and Galaxy‑Related Standardisation»), που αυξάνει την ακρίβεια των μετρήσεων αποστάσεων από υπερσυνέδρια τύπου Ia και, ως αποτέλεσμα, βελτιώνει την εκτίμηση της ταχύτητας επέκτασης του Σύμπαντος. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό *Nature Astronomy*.

Τι κάνει το CIGaRS;
- Συνδυάζει δεδομένα για υπερσυνέδρια και τις γονικές τους γαλαξίες σε ένα ενιαίο, αυτοσυμφωνημένο μοντέλο.
- Εργάζεται με ροές παρατηρήσεων από την τηλεοπτική εγκατάσταση Vera C. Rubin (LSST).
- Αντί για παραδοσιακές φασματοσκοπικές μετρήσεις χρησιμοποιεί φωτομετρικά στιγμιότυπα και νευρωνικά δίκτυα για ανάλυση.

Έτσι, το σύστημα προσδιορίζει πιο ακριβώς:

1. Ηλικία των αστέρων που εκφώνονται ως υπερσυνέδρια Ia.
2. Μεταλλικότητα (πιο έντονη συγκέντρωση βαρέων στοιχείων) αυτών των αστέρων.
3. Απόσταση από αντικείμενα, η οποία επηρεάζει άμεσα τις μετρήσεις της επέκτασης του Σύμπαντος.

Γιατί είναι σημαντικό;
- Τα υπερσυνέδρια Ia θεωρούνται «τυπικές φλόγες» λόγω σχεδόν ομοιόμορφου κριτικής μάζας λευκού ντερμα, κατά την οποία συμβαίνει η πυρηνική έκρηξη. Αυτό επιτρέπει τη χρήση της φωτεινότητάς τους ως μέτρο απόστασης.
- Το 1998 οι παρατηρήσεις υπερσυνέδρια οδήγησαν στην ανακάλυψη της επιταχύνουσας επέκτασης του Σύμπαντος και την εμφάνιση της έννοιας «μαύρης ενέργειας», που αποτελεί περίπου το 68 % του ενεργειακού προϋπολογισμού του.
- Ωστόσο τα τελευταία χρόνια έγινε σαφές ότι η φωτεινότητα των υπερσυνέδρια εξαρτάται ελαφρώς από το περιβάλλον της γαλαξίας: οι εκρήξεις σε μεγάλες/παλιές γαλαξίες διαφέρουν από αυτές που συμβαίνουν σε νέες.

Το CIGaRS επιλύει αυτό το πρόβλημα, μοντελοποιώντας όλα τα βασικά στοιχεία ταυτόχρονα (ιδιότητες των γονικών γαλαξιών, επίδραση του αστροπυριού, συχνότητα εκρήξεων κ.λπ.) αντί για σειριακές διορθώσεις. Αυτό αυξάνει την ακρίβεια των μετρήσεων αποστάσεων σε δεκάδες χιλιάδες υπερσυνέδρια σε μία μόνο επανάληψη.

Πώς σχετίζεται με τις μελλοντικές παρατηρήσεις;
Η τηλεοπτική εγκατάσταση Vera C. Rubin θα διεξάγει το Legacy Survey of Space and Time (LSST) – μια δεκαετία ανασκόπησης του ουρανού, που καταγράφει τη διαθέσιμη περιοχή κάθε λίγες νύχτες με ευρυγώνιο τηλεσκοπικό καθρέφτη. Το σύστημα CIGaRS θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την επεξεργασία της τεράστιας ποσότητας φωτομετρικών δεδομένων του LSST και θα αποτελεί βασικό εργαλείο στη βελτίωση των παραμέτρων επέκτασης του Σύμπαντος.

Κύριες αποσπάσματα

> «Η ισχυρή μέθοδος μοντελοποίησης του Σύμπαντος είναι η προσομοίωσή του στον υπολογιστή», λέει ο Ραούλ Χιμενέζ.

> «Αυτό δίνει τη δυνατότητα να μεταβάλλουμε όλα τα παραμέτρους ταυτόχρονα, ώστε να προβλέψουμε σε ποιο Σύμπαν ζούμε… Η επίδραση τέτοιων συστηματικών παραγόντων στην εξαγωγή μας είναι ίσως το πιο σημαντικό λείπον στοιχείο στις τρέχουσες προσεγγίσεις μοντελοποίησης του Σύμπαντος».

Έτσι, η νέα πλατφόρμα ΤΝ CIGaRS ανοίγει τον δρόμο για πιο ακριβείς κοσμολογικές μετρήσεις και βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τη φύση της μαύρης ενέργειας.